Любы больш-менш дасведчаны чалавек, знаёмы з арыфметыкай, лёгка знойдзе розніцу паміж годам Чарнобыльскай аварыі (бо статус трагедыі ёй надаюць толькі паэты і часам журналісты, а ніяк не афіцыйныя асобы).
Чвэрць стагоддзя з таго часу як

Паціху хмары з’елі сонца,
Далей на поўнач папаўзлі,
І з кроплямі стагоддзя стронцый
Упаў на цёплыя палі.

Але што такое 25 гадоў, калі

Подыхам чарнобыльскага ветру
Ад паўднёвых прыпяцкіх ракіт
Зону гэту ў трыццаць кіламетраў
На стагоддзі кінулі ў нябыт.

Не, Уладзімір, не будзем падманваць сябе. Не на стагоддзі – у любы момант з’явіцца бадзеры псеўдавучоны рапарт, што Зона “пригодна для земледелия”. Бо пасля Фукусімы (у перакладзе з японскай – “Востраў Шчасця”) расчышчана пляцоўка пад будаўніцтва новай АЭС, якую плануецца зрабіць па “надзейных” тэхналогіях постсавецкай прасторы, якая страціла з таго часу навуковы і вытворчы патэнцыял, шматгадовую сістэму падрыхтоўкі спецыялістаў.

Сухое дрэва не напоўніць сокам
І праўды не знайсці сярод папер.
Чарнобыль стаў, відаць, апошнім крокам,
Які ў нябыт адправіў СССР.

А што прыдбалі?
Цанунін сам лічыць сваю кнігу жахлівай. І сапраўды адчувае жах, калі ўяўляе, як

З крыжа счарнелы вобраз Бога
Глядзіць самотна ўдалячынь.
Няма на вуліцы нікога,
А замест пеўняў – крумкачы.

Або

Крапіва вышэй парканаў,
Двор, укрыты мурагом,
І здзічэлыя Палканы
З адарваным ланцугом.

І не толькі Палканы…

І ад нуклідаў кут смяротна хворы,
Не раз паліты потам і крывёй,
Згвалтуе ноччу зграя марадзёраў
Нечалавечай сквапнасцю сваёй.

І каб жа толькі Зона! Мінічарнобыль утвараецца ўсюды, дзе з’яўляецца чалавек…

Бутэлек воз ляжыць вакол.
Бляшанкі. Скрыначкі ад кавы.
І абгарэлы чорны кол
На ўшчэнт павытаптаных травах.

Паўсюдна з пластыку мяшкі
І кетчуп на пяску васковым.
Нібыта біліся быкі
Тут у карыдзе бесталковай.

Пэўна, незямная кампанента і адчуванне ўласнай часовасці прымушае чалавека перарабляць прыроду на свой капыл дзеля ідэфікса вярнуць страчаны рай. А калі нічога не атрымліваецца – у адчаі спрабаваць знішчыць. Ці дойдуць да людзей радкі паэта?

Дзе падзеўся звер і рыба?
Дзяцел змоўк і не дзяўбе.
Ці разумныя мы хіба,
Што паводзім так сябе?

Трэба не махаць рукамі,
А вучыцца нам, браткі.
Бо свой край мы знішчым самі
Непрыкметна на вякі.

У назве тэматычнага зборніка, прысвечанага трагедыі, няма ні “прад’яўнага” пытальніка, ні роспачнага шматкроп’я. Жыццёвы досвед паэта не дазваляе пазбавіць пытанні рытарычнасці і лічыць тое, што адбылося на АЭС, выпадковым. Хутчэй, наадварот.

Хто ж чужынец такі? Хто над роднай зямлёю
Патлуміцца так змог?.. Вінаватых няма.
Над народам маім, над краінай маёю
Крыж трохкутны павіс нездарма.

Уладзімір Цанунін не эксплуатуе тэму Чарнобыльскай бяды: ён толькі зрабіў тое, што павінен быў зрабіць як паэт, грамадзянін і чалавек. Чалавек, які ведае пра Чарнобыль больш, чым звычайны абывацель, грамадзянін, які не лічыць адзіным абавязкам “аддаць голас” за каго скажуць, і паэт, які здольны чуйнай душой аб’яднаць веданне з прадбачаннем.

Юрась Нераток