З даўніны той далёкае, даўняй,
Што не помняць і нашы дзяды,
Скрозь стагоддзі даходзяць часамі
Адгалоскі паданняў сівых.
І аб тым, як з балотаў Шылянскіх,
Барысаўскай частка зямлі,
Ад часоў яшчэ даўніх, паганскіх,
К нам такія легенды дайшлі.
У мястэчку ды ў тым, у Шылянах,
Між людзей жыў звычайны хлапец.
Называлі яго ўсе Сцяпанам,
А занятак яго быў – кравец.
Слаўны быў той кравец, быў умелы,
І пашану ён меў ад людзей:
Ад работы душа яго пела —
Быў у справе сваёй — чарадзей.
Шыў панам ён заможным саеты,
Шаты—бармы — заможным князям,
Шыў мяшчанам, красуням—кабетам,
Не абходзіў і простых сялян.
І багацце Сцяпан меў, і славу,
А маўклівы заўсёды хадзіў:
Не было ў яго любкі—забавы —
Хоць і гожы сабой, ды адзін.
Хмарны ляжа і хмарай устане,
Хмарны справу сваю ён вядзе.
Альбо так зажурыцца часамі,
Што, здаецца, не бачыць людзей.
Як яму не тужыць, не журыцца,
Калі сэрца нясцерпна баліць,
Што Вельяна, як птушка-сініца,
Уцякае — ніяк не злавіць.
Слова мовіць да любай дзяўчыны —
Ўспыхне тая, нібы макаў цвет,
Вочкі долу апусціць маўкліва
Ды хутчэй ад Сцяпана ідзе.
І хто сэрца чужое спазнае,
Прачытае, што робіцца ў ім?!
Так Сцяпан усей праўды не знае,
Бо аслеплен каханнем сваім.
І таго яшчэ хлопец не знае
(Бо зняверыўся доўга чакаць),
Што Вельяна ўсім сэрцам кахае,
Не асмеліцца толькі сказаць.
Не стрываў і зламаўся хлапчына,
Стаў у поўнач на шлях крыжавы
Ды паклікаў ён цёмную сілу,
І душу запрадаў ёй у міг.
Тут прарэзала неба маланка
І Пярун у злой лютасці біў,
Бура выла і рвала да ранку —
Знік Сцяпан, як нібыта не жыў.
А назаўтра, як сонца зайграла —
Від жахлівы адкрыўся вачам:
Замест поля лагчына ляжала,
А на ёй — скамянелы Сцяпан.
Як пачула пра тое Вельяна,
Знепрытомнела раптам яна,
Залілася ад гора слязамі,
Ў скрусе камень рукой абняла.
Дзень праплакала, потым — і ночку,
Ранкам — Богу душу аддала.
А з-пад камня, набраўшыся моцы,
Ўдаль крынічка са слёз пацякла.
Разлілася крыніца шырока,
Затапіла вакольны абшар,
У нізіне ўтварыла балота,
Ў свет — празрыстай ракой пацякла.
Рэчку тую — у памяць Вельяны —
Людзі Віліяй сёння завуць.
Яе хвалі аб чыстым каханні
Скрозь стагоддзі паданні нясуць.

Віктар Кажура, Бажена Мацюк (г. Вілейка)